Máy điện toán (PC) chạy chậm

Phạm Huy

Hiện nay trước sự cải thiện không ngừng trong lănh vực kỹ thuật, máy móc điện toán đă đáp ứng nhu cầu sinh hoạt trong đời sống hằng ngày. Song song đó nhu cầu bảo tŕ máy móc cũng là điều cần thiết cho tất cả những người xử dụng máy điện toán.
Máy càng ngày càng chạy chậm: Có rất nhiều nguyên nhân đưa đến máy càng ngày chạy càng chậm nếu so với thời gian xử dụng ban đầu. Một trong những lư do sau đây:
Theo thời gian sử dụng máy điện toán như cài đặt một nhu liệu vào trong máy, sử dụng internet mỗi ngày v.v... tất cả các công việc trên sau khi làm việc xong đều lưu trữ lại những hồ sơ không cần thiết ở trong máy điện toán. Và sự tích trữ những hồ sơ không cần thiết này liên quan trực tiếp tới bộ nhớ memory. Bộ nhớ memory phải trích giải một phần để lưu trữ những hồ sơ không cần thiết này đưa đến hiện tượng máy bị chạy chậm. Nên để tránh máy điện bị rơi vào t́nh trạng chạy chậm tốt nhất nên tập thói quen bảo tŕ điện toán mỗi tuần như Disk Defragment, Scan Disk và Disk Clean Up.

Disk Defragmneter và Scan Disk không ảnh hường trực tiếp tới sự vận hành máy computer bằng Disk Cleanup. Theo những bước hướng dẫn dưới đây để biết vị trí của Disk CleanUp trong Windows.

Start -> Program -> Accessories -> System Tools -> Disk Cleanup.

Disk Cleanup: Đây là một trong những icon quí vị phải xử dụng hầu như mỗi tuần v́ Disk Cleanup tool sẽ tẩy máy của quí vị trong những phần sau:
- Tẩy những hồ sơ trong Recycle bin.
- Tẩy những cookie trong temporary internet file.
- Tẩy những hồ sơ trong temporary file.
- Tẩy những hồ sơ không cần thiết trong hard drive.
- Tẩy những hồ sơ cũ hoặc duplicate (giống nhau) v.v...

Windows XP và Windows 2000 cho phép quí vị có nhiều chọn lựa, c̣n Window 98 chỉ hạn hẹp trong recylce bin và internet file.

Thông thường sau khi nâng cấp (upgrade), cài đặt nhu liệu (software installation) , down load từ trong internet hay bất cứ một h́nh thức download nào đều lưu trữ một vài files trong temporary folder, theo thời gian trong temporary folder sẽ tích lũy dần càng ngày số mega bytes càng nhiều cho đến một lúc nào đó hệ thống computer cho chúng ta biết memory bị xuống thấp và không chạy được nữa hoặc chạy rất chậm.

Đây là một trong những lư do chính ảnh hưởng tới hiệu năng làm việc của máy. Quí vị phải dùng disk cleanup tool hằng tuần để duy tŕ máy chạy tốc độ như ban đầu. Để dễ hiểu và thực tế hơn, hăy tham khảo disk cleanup qua phần hỏi và đáp.

Hỏi: Tại sao disk defragmenter chỉ là phần phụ ít trực tiếp tới máy computer hơn là disk cleanup và ngoài disk cleanup tool ra c̣n có cách nào khác làm cho system chạy nhanh hơn không?

Đáp: Như đă đề cập trong bài tham khảo vừa qua disk defragmenter trực tiếp sắp xếp hồ sơ, nhu liệu, windows v.v... trong ổ chứa (hard drive) cho thứ tự, gọn gàng và giảm th́ giờ t́m kiếm cũng giống như ví dụ cho quần áo nếu không sắp xếp cho ngăn nắp và thứ tự th́ thời gian t́m kiếm sẽ lâu hơn. Tuy vậy hard drive defragmenter chỉ ảnh hưởng phần nào trong tiến tŕnh làm việc của máy, c̣n disk cleanup là phần chính vừa tẩy trực tiếp trong hard drive những nhu liệu được lập lại (duplicated) những nhu liệu không sử dụng thừa thăi v.v... và những nhu liệu không cần thiết chứa trong memory.

Những files dữ kiện chứa trong temporary folder đều chiếm một phần trong memory, dĩ nhiên những file trong temporary folder đều không có gía trị ǵ cả nên khi vận hành máy computer, memory phải trích ra một số Mega byte tương xứng để lưu trữ các data trong temporary files, chính v́ lư do này đưa đến t́nh trạng Windows càng ngày chạy càng chậm. Do đó việc dùng Disk Cleanup là điều cần thiết trong chương tŕnh duy tŕ cho máy điện toán luôn luôn làm việc trong điều kiện tuyệt hảo.

Quí vị có thể thực hành ngay bước Disk Cleanup này th́ sẽ thấy phản ứng của máy điện toán nhanh hơn trước rất nhiều. Một trong những điều mà quí vị tin tưởng và thuộc nằm ḷng đó là Disk Cleanup không bao giờ xóa bỏ bất cứ một nhu liệu và hồ sơ nào trong máy của quí vị.

Hỏi: Xin giải thích rơ hơn một chút về temporary file trong các Window 98, 2000 và XP, ngoài cách dùng Disk Cleanup tool c̣n cách nào để cleanup máy không?

Đáp: Một câu hỏi thật là căn bản và thú vị. Thật sự ra khi đề cập đến Disk Cleanup có nghĩa là chú tâm tới hai hồ sơ quan trọng trong máy điện toán đó là temporary file and temporary internet file. Khi sử dụng xong disk cleanup mà máy chạy vẫn không thấy nhanh cho lắm, quí vị đừng có quyết định phải thêm memory vội cho máy chạy nhanh hơn, v́ phải vào tận temporary và internet folder xem trong hai folder này đă tẩy hết những dữ kiện (data) không cần thiết đi chưa. Nhiều khi trong temporary folder có một vài hồ sơ không cho phép xóa đi (deleted) nên những hồ sơ kế tiếp cũng bị ứ đọng theo và từ đó temporary folder không bao giờ tẩy hết data được nếu c̣n dùng Disk Cleanup tool. Trong trường hợp này phải vào temporary folder tẩy từng dữ kiện một.. Từ kỹ thuật hay dùng gọi phương pháp này là manual method. Hay giải thích cách khác là tất cả những ǵ không dùng tự động (automatic) th́ phải dùng tay chân để giải quyết (manual). Quí vị độc gỉa c̣n sử dụng Win98 xin chú ư và hiểu cặn kẽ phương pháp manual để tẩy các dữ kiện trong temporary folder, đây là một trong những trường hợp thông thường trong Win98 và Win ME, làm cho máy chạy trong một thời gian ngắn và chậm dần và chậm dần đưa đến t́nh trạng mỗi lần bật máy computer lên phải mất một thời gian khá lâu Win98 mới hiện lên màn h́nh. Windows 2000 hoàn hảo hơn và rất ít trường hợp data bị lưu trữ trong temporary file. Window XP cũng lưu trữ dữ kiện trong temporary file không kém ǵ Win98 và ME. Nên Win 98, ME và XP phải được chú trọng và cleanup máy mỗi tuần.

Mong quí vị đọc giả đón đọc vào tuần tới cũng trong đề tài danh từ phổ thông và các căn bịnh điện toán thông thường.